Bạn vừa lên máy bay, tiếp viên nhắc chuyển điện thoại sang chế độ máy bay, và bạn chợt quên. Máy bay có rơi không? Không. Chế độ máy bay tồn tại chủ yếu để phòng ngừa nhiễu sóng và tránh làm phiền mạng di động dưới mặt đất, chứ một chiếc điện thoại quên bật không phải là thảm họa. Nhưng đó vẫn là quy định bạn cần tuân theo.
Bài này giải thích chế độ máy bay tắt những gì, vì sao có quy định, các nước khác nhau ra sao, và vài cách dùng tiện lợi ngay cả khi bạn không đi máy bay.
Chế độ máy bay tắt những gì trên điện thoại?
Khi bật lên, chế độ này tạm dừng các công nghệ truyền sóng vô tuyến của thiết bị, gồm sóng di động, Wi-Fi và Bluetooth. Trên điện thoại hiện đại, bạn thường có thể bật lại Wi-Fi và Bluetooth thủ công ngay trong khi vẫn ở chế độ máy bay.

Khi chế độ máy bay đang bật, bạn thường không gọi điện hay nhắn tin thông thường được. Một số điện thoại vẫn cho phép gọi dịch vụ khẩn cấp. Tin nhắn bạn soạn sẽ được lưu và gửi đi sau khi tắt chế độ này.
Vì sao gọi là chế độ máy bay?
Tên gọi rất đơn giản: phần lớn hãng bay từng cấm thiết bị phát sóng vô tuyến trong chuyến bay, đặc biệt là điện thoại di động. Tính năng này cho phép bạn vẫn dùng các chức năng khác như nghe nhạc đã tải, xem ảnh, đọc sách mà không phát sóng.
Vì sao điện thoại bị hạn chế trên máy bay?
Có hai lý do lớn thường được đưa ra. Thứ nhất là lo ngại sóng từ điện thoại và thiết bị điện tử có thể gây nhiễu hệ thống điện tử của máy bay. Thứ hai là điện thoại hoạt động ở độ cao lớn có thể gây xáo trộn mạng di động mặt đất.

Cần nói rõ rằng bằng chứng về nhiễu các hệ thống máy bay là không thống nhất. Các lệnh hạn chế cũng được duy trì vì lý do xã hội, chẳng hạn tránh việc hành khách nói chuyện điện thoại ồn ào suốt chuyến bay. Lịch sử quy định này còn khá xa: năm 1961, một quy định của Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ cấm dùng radio FM trong một số giai đoạn của chuyến bay sau khi các nghiên cứu cho thấy chúng có thể gây nhiễu thiết bị dẫn đường.
Quy định ở các nơi có giống nhau không?
Không. Mỗi nơi có cách làm riêng, và bản thân hãng bay cũng có thể đặt ra quy định riêng trong phạm vi cho phép.
| Nơi | Quy định chính | Ghi chú |
|---|---|---|
| Mỹ | FCC cấm dùng điện thoại di động khi máy bay đang bay | FAA quản lý riêng các thiết bị điện tử cầm tay |
| Châu Âu | Năm 2014, EASA bỏ lệnh cấm dùng điện thoại | Hãng bay có thể cho phép thiết bị kết nối suốt chuyến |
| Trung Quốc | Từ 2018 cho dùng điện thoại ở chế độ máy bay | Tùy quy định của từng hãng |
| Qantas (Úc) | Từ 2014 cho bật điện thoại cả chuyến | Phải ở chế độ máy bay |
Tóm lại, quy định của hãng bay và lời tiếp viên tại thời điểm đó luôn là thứ bạn phải làm theo, kể cả khi quy định ở nước khác khác đi.
Nếu quên bật chế độ máy bay thì sao?
Một chiếc điện thoại quên bật gần như không thể khiến máy bay gặp sự cố. Điều dễ thấy hơn là điện thoại sẽ cố tìm trạm phát sóng, khiến pin hao nhanh hơn.

Tuy vậy, đó không phải lý do để cố tình phớt lờ. Quy định an toàn tồn tại để giảm rủi ro cộng dồn, và bạn có nghĩa vụ tuân theo chỉ dẫn của phi hành đoàn.
Đừng quên quy định về pin dự phòng
Với thiết bị điện tử, rủi ro an toàn thực tế lớn hơn đôi khi lại nằm ở pin. Theo FAA, các thiết bị và pin lithium dự phòng dung lượng trên 160 Wh không được mang lên máy bay chở khách, còn pin dự phòng và pin lithium dưới 160 Wh phải được giữ bên người trong khoang hành khách, thay vì để trong hành lý ký gửi.
Dùng chế độ máy bay ở nhà có ích gì?
Tính năng này còn hữu ích ở những tình huống không liên quan tới bay:
- Sạc nhanh hơn một chút: tắt bớt sóng giúp máy tiêu thụ ít điện hơn khi sạc.
- Không bị làm phiền: giờ học, giờ ngủ, lúc tập trung làm việc.
- Tiết kiệm pin ở nơi sóng yếu: máy không phải liên tục dò sóng.
- Thử khởi động lại kết nối: bật rồi tắt có thể làm điện thoại kết nối lại mạng.
Nếu bạn đang muốn biết mạng và địa chỉ IP của mình đang như thế nào sau khi bật lại, có thể dùng công cụ xem địa chỉ IP. Muốn hiểu thêm về cách pin giữ được lâu, hãy đọc sạc nhanh có hại pin không.
Cách bật chế độ máy bay trên điện thoại
Trên hầu hết điện thoại, bạn chỉ cần vuốt mở bảng điều khiển nhanh rồi chạm vào biểu tượng máy bay. Trên iPhone, bảng này nằm ở Trung tâm điều khiển, còn trên Android là bảng cài đặt nhanh. Biểu tượng chuyển sang trạng thái bật là mọi sóng di động sẽ được ngắt.
Trước khi lên máy bay, hãy tải sẵn phim, nhạc, bản đồ hoặc tài liệu cần dùng, vì khi không có sóng bạn sẽ không tải thêm được. Nếu chuyến bay có Wi-Fi, bạn có thể bật Wi-Fi riêng sau khi đã bật chế độ máy bay, miễn là hãng cho phép, rồi kết nối theo hướng dẫn trên màn hình ghế ngồi.
Câu hỏi thường gặp
Bật chế độ máy bay có dùng được Wi-Fi không?
Có thể. Trên nhiều điện thoại, bạn có thể bật lại Wi-Fi khi chế độ máy bay đang bật, nếu hãng bay cho phép.
Chế độ máy bay có tắt GPS không?
Tùy thiết bị. Nhiều điện thoại vẫn có thể nhận tín hiệu GPS vì đó là tín hiệu thu chứ không phải phát.
Có gọi cấp cứu được khi đang ở chế độ máy bay không?
Một số điện thoại vẫn cho phép gọi khẩn cấp. Bạn nên tắt chế độ máy bay nếu cần gọi ở mặt đất.
Kết luận
Chế độ máy bay là một công tắc nhỏ với lịch sử khá thú vị. Nó ra đời vì sự thận trọng trong hàng không và lo ngại về nhiễu sóng, dù bằng chứng cụ thể vẫn còn tranh cãi. Lần tới khi nghe thông báo trên chuyến bay, hãy bật nó lên, rồi dùng cách đó để tiết kiệm pin luôn.
Nguồn tham khảo
- Airplane mode — Wikipedia
- Mobile phones on aircraft — Wikipedia
- PackSafe — FAA
- Ảnh bìa: Economy class cabin interior of Boeing 737 MAX aircraft of Flydubai, 2022.jpg — commons.wikimedia.org (Kgbo · CC BY-SA 4.0)